WAŻNE WYDARZENIE

Ważnym wydarzeniem dla rozwoju i umocnienia jednościowych tendencji w ruchu związkowym oraz dla walki ludzi pracy we Fran­cji było porozumienie między CGT i CFDT, zawarte 10 stycznia 1966 r., przewidujące wspólne akcje na rzecz zrealizowania najważ­niejszych postulatów związkowych spośród wysuwanych w latach sześćdziesiątych. Obydwie centrale we wspólnym porozumieniu za­powiadały walkę o: likwidację stref płacowych, obronę i poprawę zabezpieczenia socjalnego, ochronę i rozszerzenie praw związkowych w przedsiębiorstwie, gwarancję zatrudnienia, poprawę warunków pracy i skrócenie czasu pracy, zwiększenie rządowych wydatków na cele ogólnospołeczne, poprawę położenia najgorzej sytuowanych grup pracowniczych i obywateli, reformę systemu podatkowego. Niektóre z tych postulatów związki zawodowe przeforsowały w tzw. „porozu­mieniach grenellskich (od nazwy ulicy Grenelle w Paryżu, przy które j mieści się siedziba Ministerstwa Pracy) z 27 maja 1968 r.

NA NADZWYCZAJNYM KONGRESIE

Na nadzwyczajnym kongresie, który odbył się 6—7 listopada 1964 r., mniejszość uzyskała przewagę i opowiedziała się za dalszą radykalizacją programu i walką o „demokratyczny so­cjalizm”, za jednością ruchu związkowego. Zmieniono również nazwę centrali związkowej na Francuską Demokratyczną Konfederację Pra­cy (Confederation Franęaise Democratiąue du Travail, CFDT). Ewo­luowała ona ku orientacji lewicowo-socjalistycznej, zrywając z cha­decką doktryną CFTC. Decyzjom kongresu nie podporządkowało się około 10 proc. dotychczasowej liczby członków CFTC; pozostali oni przy dawnej nazwie i chrześcijańskiej doktrynie społecznej. Do 1970 r. obie nowe centrale odwoływały się do tradycji CFTC sprzed 1964 r. Dla potwierdzenia tej ciągłości CFDT używała podwójnej nazwy CFDT/CFTC, CFTC zaś przy swojej nazwie używała określe­nia „dotychczasowa”. Sprawę tę uregulowano w porozumieniu z 11 stycznia 1971 r., zgodnie z którym CFTC pozostała jedynym spadko­biercą tradycji chrześcijańskiego ruchu zawodowego, a obie centrale zrezygnowały z uzupełniających określeń w swoich nazwach.

ZABEZPIECZENIE POTRZEB JEDNOSTKI

Jedność działania CGT i FEN oraz CFTC i CGT-FO umocniła się zwłaszcza w antyfaszystowskich wystąpieniach tych związków prze­ciwko terrorystycznej działalności Organizacji Armii Podziemnej (Organisation de 1’Armee Secrete, OAS)  w latach 1960—1962 i w potężnej fali walk strajkowych w latach 1963—1964, szczególnie podczas masowych strajków górników w marcu i kwietniu 1963 r.9 W wyniku tych akcji strajkowych zostały przedłużone do 4 tygodni płatne urlopy; jako pierwsi uzyskali je w grudniu 1962 r. pracownicy przodujących w walce strajkowej państwowych zakładów przemysłu samochodowego Renault-Billancourt w Paryżu. Rząd został zmuszo­ny również do odstąpienia od blokady płac.Wydarzenia te przyspieszyły proces radykalizacii CFTC i umocnie­nie lewicowej mniejszości, uformowanej od 1946 r. XXX Kongres CFTC w 1959 r. wystąpił przeciwko stosunkom kapitalistycznym i opowiedział się za zabezpieczeniem materialnych i duchowych potrzeb jednostki, między innymi poprzez wprowadzenie zdemokra­tyzowanego planowania gospodarczego oraz nacjonalizację systemu bankowo-kredytowego.

ZDECYDOWANY OPÓR

Zdecydowany opór ruchu związkowego wywołały podjęte pfzez władze w latach 1958—1959 próby zintegrowania pracowników z ka­pitalistycznym przedsiębiorstwem przez zapewnienie im udziału w zyskach. Był to> krok zmierzający do wprowadzenia w życie gaulli- stowskiej idei partycypacji — współuczestnictwa pracujących w zyskach i zarządzaniu przedsiębiorstwami. Jedynym zwolennikiem tej koncepcji była utworzona w 1959 r„ przy poparciu Patronatu, nie­wielka centrala związkowa — Francuska Konfederacja Pracy (Confederation Franęaise du Travail, CFT). Opowiadała się ona za współ­pracą pracowników z władzami i przedsiębiorcami, aktywnie anga- żując się w zwalczanie akcji strajkowych.

W OKRESIE ISTNIENIA

W okresie „zimnej wojny” nastąpiło zaostrzenie podziałów w ru­chu związkowym. Zmniejszyły się w znacznym stopniu szanse sku­tecznego przeciwstawienia się tendencjom antydemokratycznym i autorytarnym, które wykorzystał generał de Gaulle w celu objęcia władzy w maju 1958 r. i ustanowienia V Republiki. Przeciwko oba­leniu IV Republiki i ustanowieniu nowej konstytucji wystąpiły wów­czas CGT i FEN. CGC natomiast poparła de Gaulle’a, a CGT-FO i CFTC swoim antykomunistycznym nastawieniem faktycznie przy­czyniły się do likwidacji IV Republiki.Jednosciowe procesy w ruchu związkowym wystąpiły wyraźnie juz w latach 1959—1962, gdy ujawnił się antydemokratyczny cha­rakter systemu V Republiki i dała się we znaki gaullistowska „polity­ka ograniczeń praw ludzi pracy i ich zdobyczy socjalnych, oraz, w la­tach sześćdziesiątych, gdy wystąpiły zaniedbania w tym zakresie. Jedności działania związków zawodowych sprzyjały także zmiany w układzie sił politycznych i umacnianie się jedności lewicy, postę­pujące od listopadowych wyborów parlamentarnych w 1962 r.